De eerste avond van het event ‘Music America: The Songs That Shaped Us’ in Long Branch, donderdag 5 juni in Long Branch, was memorabel. Dit tweedaagse concertevenement luidt de opening in van het Bruce Springsteen Center for American Music op de campus van Monmouth University. Springsteen was uiteraard zelf aanwezig en trad op met onder anderen Rosanne Cash, Kenny Chesney en de Dropkick Murphys. Bas Jansen: “Soms bezoek je een concert. Soms ben je getuige van iets dat groter is dan een concert.”
De eerste avond was een tweeënhalf uur durende muziekgeschiedenisles. Bob Santelli, de directeur van het nieuwe Bruce Springsteen Center, was de presentator die het eerste deel van de avond aan elkaar praatte. De focus lag op rootsmuziek, beginnend met inheemse muziek, gospel, folk, blues, country, jazz, bluegrass en rock-‘n-roll. Optredende artiesten speelden een of twee nummers, hoewel sommigen meerdere keren het podium opkwamen. The Disciples of Soul zorgden voor muzikale begeleiding.
Bas Jansen en Monique Hartkoorn waren met hun zoon Ruben bij het concert. Bas mailde een verslag: “Soms bezoek je een concert. Soms ben je getuige van iets dat groter is dan een concert. De eerste avond van Music America: The Songs That Shaped Us in het OceanFirst Bank Center op de campus van Monmouth University behoorde zonder twijfel tot die laatste categorie. Het evenement, georganiseerd door het Bruce Springsteen Archives & Center for American Music, was een zorgvuldig samengestelde muzikale reis door de geschiedenis van de Amerikaanse muziek. Educatief én entertainend, precies zoals gastheer Bob Santelli het bij zijn opening omschreef.
“Bijzonder was dat voorafgaand aan het hoofdprogramma een trio Native American-muzikanten traditionele muziek speelde. De avond ervoor hadden wij hen al gezien tijdens een programma gewijd aan de muziek van de oorspronkelijke bewoners van Amerika. Springsteen bleek daar eveneens aanwezig te zijn geweest.
“Het decor voor de avond was het OceanFirst Bank Center, gelegen op de campus van Monmouth University. De arena biedt plaats aan ruim 4.000 bezoekers. Het basketbalteam van de universiteit speelt in deze hal. De relatief compacte hal is ideaal voor een evenement waarin muziek, verhalen en geschiedenis centraal stonden. Toch moest het publiek in het begin nog even zijn plek vinden. Terwijl de eerste artiesten al op het podium stonden, waren nog veel stoelen onbezet en liepen bezoekers voortdurend door de zaal. Dat zorgde voor enige onrust tijdens de openingsminuten.
“Het programma begon bij de bron van veel Amerikaanse muziek: gospel. Valerie June en Shemekia Copeland openden de avond met indrukwekkende a-capellazang. Bruce stond gedurende de avond regelmatig naast het podium te kijken. De reis door de Amerikaanse muziekgeschiedenis begon met de invloed van immigranten. De Ierse traditie werd vertegenwoordigd door Dropkick Murphys, die een prachtige uitvoering brachten van ‘The Fields of Athenry’. Vervolgens verhuisde de aandacht naar de Mississippi Delta en de blues van de jaren dertig. Het verhaal van Robert Johnson kwam uitgebreid aan bod. Johnson, die op slechts 27-jarige leeftijd overleed, groeide uit tot een van de meest invloedrijke muzikanten uit de geschiedenis. Zijn muziek werd overtuigend vertolkt door Keb’ Mo’.
Rosanne Cash, dochter van countrylegende Johnny Cash, eerde de nalatenschap van het gezin van haar stiefmoeder June Carter met een uitvoering van ‘Bury Me Under the Weeping Willow’ gevolgd door de Schotse folkballad ‘The Parting Glass’. Bas: “Met Rosanne volgde een belangrijk hoofdstuk uit de countrygeschiedenis: de beroemde Bristol Sessions van 1927. De opnamen van onder andere de Carter Family worden vaak beschouwd als het begin van de commerciële countrymuziek, die destijds nog vaak “hillbilly music” werd genoemd. Rosanne Cash bracht deze periode op indrukwekkende wijze tot leven.”
“Een van de meest boeiende delen van de avond was gewijd aan het Amerikaanse Zuiden en in het bijzonder aan New Orleans. Dit onderdeel kwam van Trombone Shorty. Zijn energieke optreden, vol improvisatie, bracht de zaal volledig in beweging.” Trombone Shorty deed American blues- en jazzstandard ‘St. James Infirmary’, bekend van onder anderen Louis Armstrong.
“Na een korte pauze verschoof de aandacht naar de jaren dertig en de ontwikkeling van wat de Amerikaanse klassieke muziek wordt genoemd. Daarbij kwam het werk van George Gershwin aan bod. Shemekia Copeland verzorgde een uitvoering van ‘Summertime’ uit Porgy and Bess. Vervolgens werd de brug geslagen naar bluegrass. Tony Trischka liet horen hoe country, gospel en jazz samenkwamen in een geheel nieuwe muziekstijl. Trischka en met zijn zevenkoppige bluegrassband brachten ‘Blue Moon of Kentucky’, het nummer waarmee Bill Monroe de blauwdruk voor bluegrass schreef.
“Vervolgens werd de rol van muziek als maatschappelijk protest behandeld met ‘Strange Fruit’, de anti-racistische song van Billie Holiday. Valerie June bracht een indringende uitvoering. De late jaren veertig werden vertegenwoordigd door Hank Williams, de man die de overgang maakte van traditionele hillbillymuziek naar moderne country. Zijn repertoire werd vertolkt door Kenny Chesney. Daarna verplaatste het verhaal zich naar Memphis en de legendarische Sun Records. Verrassend genoeg verscheen ook Brian Fallon op het podium, hoewel hij niet op de oorspronkelijke line-up stond aangekondigd. Hij zong ‘Folsom Prison Blues’ en ‘Ring of Fire’ van Johnny Cash.”
Daarna sprak Bob Santelli kort over Woody Guthrie en introduceerde hij Springsteen. Bruce zei dat het volgende nummer van Guthrie gisteren geschreven zou kunnen zijn. Hij verwees naar de opvangcentra in Minnesota en New Jersey waar immigranten in Amerika worden vastgehouden, totdat ze uitgezet worden. “This is happening now”, voegde hij eraan toe. Bruce bracht vervolgens Rosanne Cash terug op het podium voor een duet op ‘Deportee (Plane Wreck at Los Gatos)’, een nummer over vliegtuigramp in 1948 crash bij Los Gatos Canyon waar 28 teruggestuurde migranten uit Mexico omkwamen.
Bas: “Voor veel aanwezigen was het meest bijzondere moment toen Bruce Springsteen zelf het podium opliep. Assistent Kevin Buell zette de microfoon klaar, waarna Bruce samen met Rosanne Cash een prachtige versie bracht van ‘Deportee’, het klassieke nummer van Woody Guthrie. Vervolgens kwamen Kenny Chesney en de begeleidingsband Disciples of Soul erbij voor een krachtige uitvoering van ‘This Land Is Your Land’. Op dat moment werd duidelijk hoe de verschillende muziekstijlen van de avond uiteindelijk allemaal met elkaar verbonden waren.”
“This song is certainly the greatest folk song ever written about our beautiful country”, zei Bruce. Springsteen spoorde halverwege het publiek aan om hard mee te zingen: “Ik kende Pete Seeger vrij goed. En ik zong dit nummer met hem in Washington DC bij de eerste inauguratie van president Obama. Pete’s geest is in deze zaal vanavond. En Woody’s geest is in deze zaal vanavond. Pete zei dat een lied niets waard is tenzij het van nut is. Tenzij je er iets mee kunt doen. En tenzij de mensen het kunnen meezingen. Dus… Ik tel af, Pete luistert, Woody luistert en ik luister.” Na een refrein vervolgde Bruce: “Dat was niet slecht. Maar verdomme, we zijn in New Jersey en ik verwacht meer dan dat. Laten we nog eens proberen en laat het Pete en Woody tot in de hemel horen.”
Bas: “Het absolute hoogtepunt van de avond volgde tijdens de toegiften. Dropkick Murphys brachten eerst ‘I’m Shipping Up to Boston’, gebaseerd op ongebruikte teksten van Woody Guthrie. Daarna volgde een uitbundige uitvoering van Springsteens “American Land”. De zaal stond volledig op zijn kop.” Bruce riep daarna Trombone Shorty terug het podium op en met hem en alle andere optredende artiesten werd een swingende ‘When the Saints Go Marching In’ gedaan. Bas: “Wat volgde was pure New Orleans-traditie: muzikanten verlieten het podium en trokken spelend door de zaal, gevolgd door een lange polonaise van artiesten en publiek.
“Morgen gaat de Amerikaanse muziekgeschiedenis verder in de jaren 50.”
Vrijdag 5 juni is het tweede concert van het American Music: The Songs That Shaped Us-event in Long Branch. Dan staan artiesten als Jackson Browne, Jon Bon Jovi, Little Steven, Nils Lofgren, Darlene Love, Dion, Mavis Staples, Shery Crow en Public Enemy op het programma.