Springsteen en de E Street Band hebben dinsdag 19 mei opgetreden in de PPG Paints Arena in Pittsburgh. Jos Westenberg en Muriël Kleisterlee waren bij de show, die niet helemaal uitverkocht was. Muriël: “Bruce en de band waren duidelijk in een andere stemming dan bij de Europese stadiontour vorig jaar: serieuzer, meer gedreven en minder uitgelaten. Het publiek was even uitgelaten als altijd, op de tribunes zelf uitgelatener dan bij veel Europese stadionshows.”
Muriël: “Ook onder de bandleden was er natuurlijk genoeg vrolijkheid en speelplezier: grappen met Steve tijdens ‘Two Hearts’, genieten van eigen en elkaars solo’s en interactie met het publiek tijdens de grootste hits en crowd pleasers. Door het publiek achter het podium en de verhoogde omloop rond de achterkant van de pit, was de concertervaring heel anders dan vorig jaar in Europa. Door de thematiek, focus en gedrevenheid maakt de show veel krachtiger dan vorig jaar.”
Jos: “Het was een uitdagende dag wat betreft het weer in Pittsburgh. Broeierig heet, boven de dertig graden, en heel vochtig. Er kwamen voor de wachtenden met staanplaatsen geen early access wristbands zoals bij sommige vorige shows deze tour wel het geval was, dus zaten we bijna de hele dag voor de zaal te wachten totdat de deuren open zouden gaan. Daar werden we twee keer overvallen door een forse regenbui. Eenmaal binnen in de zaal, rond 6 uur, was de temperatuur veel lager, want de PPG Arena is een ijshockeyzaal en de kou blijft daar door de fris afgestelde airco ook hangen wanneer er geen ijsvloer ligt.”
De show begon wat aan de late kant, tien over half acht. In tegenstelling tot de shows in de stadions bij daglicht, waar de bandleden één voor één opkomen, kwam hier de hele band min of meer tegelijk, in het donker, het podium op en stapte Bruce als laatste in de enige spotlight die zijn microfoonstandaard verlichtte. Na het uitspreken van een ‘prayer for the safe return of our men and women in service for our country overseas’, volgde Springsteens uitgesproken uitgebreide doelstelling van de show en daarmee deze hele Land of Hope and Dreams American Tour, uitmondend in ‘We choose peace over war’. Tom Morello speelde de gitaarsolo van opener ‘War’.
Met Morello’s aanwezigheid op het podium links van Springsteen (ook al speelde hij niet alle nummers mee), werd de rol van de E Street Bandleden veelal beperkt tot begeleiding. Bruce betrok hen minder dan gewoonlijk in het spel en keerde zich het meest naar de gastmuzikant en gitarist van Rage Against the Machine. Nils Lofgren kreeg slechts twee solo’s, die in ‘Youngstown’ en ‘Because the Night’, waarbij hij zijn kenmerkende move uitvoerde: rondtollen op een been en tegelijkertijd door blijven soleren.
Litte Steven Van Zandt had zijn moment in ‘Two Hearts’, stond met Bruce aan de microfoon bij ‘No Surrender’, ‘The Rising’ en ‘Badlands’ en onderscheidde zich met zijn improvisatie-zangpartij in ‘Long Walk Home’. Qua solo’s kwam hij alleen in ‘Murder Incorporated’ (die hij in tegenstelling tot de uitvoeringen van vorig jaar niet meer deelde met Bruce) en ‘The Promised Land’ aan bod.
De rest van de solo’s waren voor Springsteen en Morello. En eigenlijk speelde Bruce zelf ook weinig lange solo’s: een korte solo op ‘The Ghost of Tom Joad’, de korte standaardsolo’s van ‘Darkness on the Edge of Town’, ‘The Rising’ (samen met Nils), ‘Badlands’ en ‘Born to Run’. ‘Born in the USA’ bevatte in deze uitvoering wel een gitaarsolo van Bruce die hij deelde met Morello. Het waren misschien daarom vooral de solo’s van Tom in ‘American Skin’ en ‘The Ghost of Tom Joad’ die de meeste indruk maakten.
Jos: “‘Streets of Minneapolis’ kwam live beter uit de verf dan op de plaat, vind ik. Wel opvallend hoe sommigen in het publiek op dit nummer reageren. Er worden bij de meeste shows al bezoekers eerder toegelaten die dan de mooiste plekken bij het podium innemen. In Madison Square Garden, zo hadden we gehoord, waren dat er twaalf, waarmee het middenpodium al bijna volledig bezet was. In Pittsburgh was maar één gast van Springsteen eerder binnen. Terwijl Bruce op intense wijze over de tragische dood van Renée Good en Alex Pretti zong, stond zij als een soort cheerleader heel uitbundig met de armen te zwaaien, als ware het ‘Hungry Heart’ of ‘Out in the Street’. Ieder zijn ding, maar ik vond het zelf niet erg passen bij dit nummer.”
Muriël: “‘The Ghost of Tom Joad’ was voor mij het hoogtepunt van de show. We zagen deze uitvoering ook al in 2014 tijdens de High Hopes-tour, maar het leek alsof Morello er deze keer nog meer energie in gooide. Vol overgave haalde hij alle geluiden die mogelijk zijn uit zijn gitaar en scratchte hij aan het einde van de solo met zijn handen over de pick-ups van zijn gitaar.”
Jos: “Hij wees aan het eind ook op zijn T-shirt, waar nummer 21 op stond, een eerbetoon aan Puerto Ricaanse honkballegende Roberto Clemente Walker van de Pittsburgh Pirate. Die kwam op 31 december 1972 om het leven toen het vliegtuig dat hij had gecharterd voor een vlucht met noodhulpgoederen voor overlevenden van een zware aardbeving in Nicaragua, in zee neerstortte. Na ‘The Ghost of Tom Joad’ kreeg Morello een oorverdovend applaus van het publiek en een boks ter goedkeuring van Nils Lofgren.”
Er was tijdens de show een probleem met de teleprompter die vervangen moest worden. Jos: “Tijdens zijn introductiespeech bij ‘My City of Ruins’ merkte Bruce dat er foutmeldingen op het scherm kwamen, de tekst soms vastliep en hij delen van de uitgeschreven speech uit zijn hoofd moest doen (wat hem overigens goed afging). Na de speech liep Bruce naar roadie Kevin Buell om hem op het euvel te wijzen, die Teleprompter-technicus Dan Lee op pad stuurde om nog tijdens het nummer vliegensvlug het scherm op de middenuitloper te wisselen.”
Voor ‘American Land’, de eerste toegift, noemde Springsteen twee plaatselijke goede doelen waar hij deze avond mee samenwerkte: Frontline Dignity en Casa San Jose die opkomen voor immigranten. Een belangrijk thema voor Bruce deze tour. “This is an immigrant song”, zei hij voordat hij het nummer startte. En hij liet de muziek stilvallen bij de tekstregel: “The hands that built the country we’re always trying to keep out”, om extra te benadrukken wat zijn standpunt is. Jos: “Ik ben blij met de toevoeging van ‘American Land’. Maar ik had ook graag ‘Across the Border’ in E Street Band-arrangement gehoord. Hij heeft het wel een keer geoefend tijdens de tourrepetities in Ocean Grove. Tijdens onze vakantie reden we in Californië door de orchards van Fresno County, waar de immigranten uit Mexico in de boomgaarden fruit plukken, ‘Doing the work the hueros wouldn’t do.’ Ik moest toen wel even denken aan de thematiek van The Ghost of Tom Joad-plaat.”
Bruce was over het algemeen goed bij stem maar aan het einde van de bijna drie uur durende show waren er wel wat problemen te merken, met name toen zijn stem wat oversloeg bij ‘Tenth Avenue Freeze-out’. Jos: “Niet gek na drie uur zingen en praten, want Bruce sprak veel meer dan bij vorige shows afgelopen jaren. En veel nummers van deze setlist, zoals ‘War’, ‘Born in the USA’, ‘Darkness’, ‘Streets of Minneapolis’, ‘Murder Incorporated’, ‘Youngstown’ en ‘Because the Night’ zijn moeilijk te zingen.”
Jos: “Opvallend vond ik dat Joe Grushecky niet het podium opkwam, bij ‘Born to Run’ bijvoorbeeld. Dit moet een van de weinige shows in Pittsburgh zijn geweest waar Grushecky niet even kwam meespelen. Misschien wilde Bruce geen afleiding van de boodschap die hij met deze tour heeft. En die maakte hij aan het einde van de show, met de speech voor ‘Chimes of Freedom’, nog eens duidelijk. Het ergste aan de huidige situatie in Amerika, zo zegt hij, vindt Bruce de afstand die hij voelt tussen hem en zijn buren. Dat moet je niet te letterlijk nemen, want ik geloof dat de dichtstbijzijnde buren van Springsteen honderden meters verder dan hij wonen.”
Na ‘Chimes of Freedom nam Bruce eerst afscheid van alle bandleden en daarna van het publiek, dat hij al uitgebreid gecomplimenteerd had, met de woorden: “Stay hard, stay hungry stay alive, stay involved.”
Jos: “Pittsburgh, het hart van de staalindustrie van Amerika, is een stad waar de economische ongelijkheid tussen Amerikanen heel zichtbaar is. Downtown, op slechts enkele blokken van arena, hangen dag en nacht veel daklozen en verslaafden op straat. Bij een kerk zagen we een bord met de tekst ‘A ballroom will not lower food costs or gas up your car or make healthcare affordable’. Een sneer naar Trump. Toch is Pennsylvania een red state, Trump kreeg hier de meeste stemmen in de presidentsverkiezing van 2024. Een Belgische fan vertelde ons dat zij op straat met haar No Kings-tourshirt gemengde reacties kreeg. Soms een duim omhoog, maar ook afkeurende blikken.
“Bij de roll calls zagen we een Amerikaanse fan die we al jaren kennen en die altijd veel shows in Europa bezoekt. Hij heeft al meer dan 500 Springsteen-concerten bezocht. Toch was de show in Pittsburgh pas zijn eerste van de American Land of Hope and Dreams Tour. Hij is namelijk Trump-aanhanger en is het niet eens met Springsteens politieke opvattingen. Door de jaren heen heeft hij veel vrienden onder zowel Amerikaanse als Europese fans in de rij gemaakt, maar sinds vorig jaar heeft hij er ook heel veel verloren.
Hij loopt geregeld in een Trump-, pro-ICE of anti-No Kings-T-shirt, rond – om te provoceren waarschijnlijk – en vertelde dat hij daar heel negatieve reacties op kreeg van sommige fans. Zij vinden dat hij niet in zo’n shirt mag lopen en zich zou moeten schamen, zo zei hij. Als hij dan vraagt of hij wel een Obama- of Joe Biden-shirt mag dragen, is de reactie instemmend. ‘Dus mijn vrijheid van meningsuiting wordt alleen geaccepteerd als die overeenkomt met hun opvattingen.’
Dit voorbeeld geeft wel aan hoe verdeeld de situatie in Amerika is. Als zelfs bij Springsteen-fans, die naar deze shows komen en de boodschap van Bruce meekrijgen, onder elkaar de afstand alleen maar groter wordt en mensen die jarenlang bevriend waren, zich tegen elkaar keren, is het nog maar de vraag of Amerika zichzelf wel opnieuw kan uitvinden. En dat terwijl Springsteen bij deze shows zijn publiek voorhoudt dat Amerika ontstaan is uit meningsverschillen die naast elkaar kunnen bestaan.”
Muriël: “Na de show, op de weg terug naar ons appartement, zagen we zwarte busjes met daarin waarschijnlijk Bruce, onder politiebegeleiding worden weggereden, op weg naar zijn hotel of zijn huis in New Jersey.”
Woensdag treedt hij op bij The Late Show van Stephen Colbert en de volgende show van deze tour is in Cleveland op vrijdag 22 mei.
Oudere concertverslagen vind je in de Concert-sectie.
Deel je impressies en concertfoto’s
Ga je naar een van concerten in de VS? Deel je ervaringen en foto’s met andere Be True-lezers! Wij voegen je impressies graag aan ons verslag toe. Mail ons op contact@betrue.nl.
Setlist 19-5: War* / Born in the USA* / Death to My Hometown* / Clampdown* / No Surrender / Darkness on the Edge of Town / Streets of Minneapolis / The Promised Land / Two Hearts (incl. It Takes Two) / Hungry Heart / Youngstown / Murder Incorporated / American Skin (41 Shots)* / Long Walk Home / House of a Thousand Guitars (soloakoestisch) / My City of Ruins / Because the Night / Wrecking Ball / The Rising / The Ghost of Tom Joad* / Badlands* / Land of Hope and Dreams* // American Land* / Born to Run / Dancing in the Dark / Tenth Avenue Freeze-out* / Chimes of Freedom*
(* met Tom Morello)